Beichiogrwydd a Mamolaeth

Anghydraddoldeb Beichiogrwydd a Mamolaeth yng Nghymru

Y Ffeithiau

Ym Mis Awst 2013, datgelodd erthygl gan y BBC fod 35% o famau a holwyd ledled y DG yn teimlo “nad oedd eu gweithle yn gefnogol o’u sefyllfa pan oedden nhw’n feichiog”. Ar ben hynny, teimlai 31% na chawsant eu trin yn dda gan eu cyflogwr pan oedden nhw ar absenoldeb mamolaeth.

Roedd tua 27% o’r mamau a holwyd yn teimlo bod pwysau arnyn nhw i ddychwelyd i’r gwaith yn gynt nag oedden nhw’n dymuno.

Ar ôl dychwelyd i’r gweithle ar ôl mamolaeth, teimlai 29% eu bod wedi eu “hanwybyddu ar gyfer dyrchafiad oherwydd eu cyfrifoldebau fel mam”. Ar ben hynny, teimlai 48% fod eu cynnydd yn eu gyrfa wedi ei atal ers dod yn fam.

Teimlai 25% o famau fod rhywrai wedi gwahaniaethu yn eu herbyn yn y gwaith. O’r rhain, ni wnaeth 70% erioed g?yn ffurfiol am y driniaeth annheg neu’r gwahaniaethu. Y rheswm pennaf a roddwyd dros beidio ag adrodd am driniaeth annheg oedd nad oedden nhw am “siglo’r cwch” (26%)[1].

Gwybod eich Hawliau

Mae gennych chi hawl i beidio â chael eich trin yn annheg o gymharu â gweithwyr eraill oherwydd eich bod chi’n feichiog neu ar absenoldeb mamolaeth.

Mae’n anghyfreithlon i’ch cyflogwr eich diswyddo oherwydd eich bod yn feichiog neu am resymau sy’n gysylltiedig â’ch beichiogrwydd neu’ch absenoldeb mamolaeth. Mae hefyd yn anghyfreithlon i’ch cyflogwr eich atal rhag cael tâl gwyliau, tâl salwch, hyfforddiant neu unrhyw fudd cytundebol arall mae gan bob cyflogai hawl iddo.

Pan fyddwch ar absenoldeb mamolaeth

Yn ystod absenoldeb mamolaeth arferol â thal, mae gennych hawl i’r un buddion ag y byddech yn eu cael petaech yn gweithio’n llawn amser. Mae hyn yn cynnwys pethau fel:

  • gwyliau â thâl
  • cyfraniadau pensiwn y cyflogwr
  • aelodaeth clwb iechyd
  • cyfranogi mewn cynlluniau cyfranddaliadau

Mae gennych hawl fel arfer, ond nid bob amser, hawl i unrhyw godiadau cyflog a bonysau y byddech wedi eu derbyn pe baech yn gweithio’n llawn amser.

Pan fyddwch yn dychwelyd i’r gwaith ar ôl cael babi

Mae’n rhaid caniatáu i chi ddychwelyd i’r swydd eich hun oni bai bod hyn yn wirioneddol amhosibl: er enghraifft os diddymwyd eich swydd yn ystod eich absenoldeb. Os digwydd hyn, dylid cynnig swydd addas arall i chi.

I dderbyn eich holl hawliau, mae’n rhaid i chi ddweud wrth eich cyflogwr (yn ysgrifenedig os gofynnir i chi) eich bod yn feichiog. Dylech wneud hyn cyn gynted ag y byddwch yn gwybod.

Dysgwch am bolisi mamolaeth eich cwmni. Efallai byddant yn cynnig mwy na’ch hawliau sylfaenol i chi.

Diogelwch cyflogaeth i dadau

Gall cyflogwr sy’n trin tad yn anffafriol am resymau cysylltiedig â beichiogrwydd ei gymar fod yn euog o wahaniaethu anuniongyrchol. Dyma enghreifftiau o hyn: disgyblu dyn am fynegi pryderon iechyd a diogelwch am driniaeth ei wraig yn yr un gweithle, neu ei ddiswyddo am gymryd amser i ffwrdd o’r gwaith mewn argyfwng i ofalu am ei fabi newydd[2].



Cyfeiriadau:

  1. BBC website. Many mothers ‘feel discriminated against at work’.
  2. Equality and Human Rights Commission. Pregnancy and maternity: your rights.