Priodas a Phartneriaeth Sifil

Anghydraddoldeb Priodas a Phartneriaeth Sifil yng Nghymru

Y Ffeithiau

Yng Nghymru a Lloegr yn 2011 cofrestrwyd tua 247,890 o briodasau. Roedd hyn yn gynnydd o 1.7% o gymharu â’r 243,808 a gofrestrwyd y flwyddyn flaenorol. Dechreuodd niferoedd priodasau gynyddu yn 2009.

Cafwyd cynnydd yn nifer y partneriaethau sifil hefyd rhwng 2010 a 2011. Daw hyn ar ôl i’r nifer ostwng rhwng 2006 a 2009. Cofrestrwyd 6,795 o bartneriaethau sifil yn 2011, o gymharu â 6,385 yn 2010, cynnydd o 6.4%. Cyflwynwyd y Ddeddf Partneriaethau Sifil fis Rhagfyr 2005. Ers hynny, cofnodwyd cyfanswm o 53,417 o bartneriaethau  erbyn diwedd 2011[1].

Gwybod eich Hawliau

Dan Erthygl 12 o’r Ddeddf Hawliau Dynol, bydd gan ddynion a menywod o oedran priodi yr hawl i briodi a dechrau teulu, yn unol â chyfreithiau cenedlaethol sy’n rheoli arfer yr hawl hon.

Dyfarnodd Llys Hawliau Dynol Ewrop yn 2002 fod yr hawl hon yn cynnwys pobl drawsryweddol, a’u bod nhw bellach yn cael priodi neu fynd i bartneriaeth sifil yn eu rhywedd gaffaeledig oherwydd Deddf Cydnabod Rhyw (2004). Mae Deddf Partneriaethau Sifil 2004 yn golygu bod dynion hoyw a merched lesbiaidd yn y DG bellach yn gallu cofrestru partneriaethau sifil. Mae gan gyplau sy’n cofrestru partneriaeth sifil yr un hawliau â chyplau heterorywiol priod mewn meysydd fel trethi, nawdd cymdeithasol, etifeddu a buddion gweithle[2].

Yn sgil newidiadau cyfreithiol yn 2014, caiff cyplau o’r un rhyw briodi mewn seremonïau sifil, neu rai crefyddol lle caniateir hynny gan y corff crefyddol, trwy Gymru, Lloegr a’r Alban i gyd. Gall partneriaid sifil sy’n dymuno troi eu partneriaeth sifil yn briodas hefyd wneud hynny yng Nghymru, Lloegr a’r Alban. Ar ben hynny, gall pobl drawsryweddol bellach newid eu rhywedd cyfreithiol heb orfod terfynu eu priodas[3].

Mae gwahaniaethu uniongyrchol yn digwydd pan gaiff person ei drin yn llai ffafriol na pherson arall oherwydd eu bod mewn partneriaeth neu’n briod.

Gall gwahaniaethu anuniongyrchol ddigwydd lle gallai effaith rheol, polisi neu arfer mewn cwmni roi pobl sydd mewn partneriaeth sifil neu’n briod, dan anfantais. Gellir cyfiawnhau gwahaniaethu anuniongyrchol dim ond os yw’r arfer yn hanfodol ar gyfer y ffordd mae’r busnes yn gweithio, os gall y cyflogwr ddangos ei fod wedi ystyried ffyrdd eraill o weithio nad ydynt yn gwahaniaethu, ac nid oes ffordd arall o’i gyflawni[3].



Cyfeiriadau:

  1. Office for National Statistics. Marriages in England and Wales (Provisional), 2011.
  2. Equality and Human Rights Commission. Right to marry.
  3. Civil partnerships and marriage.